Gevrek, sünek nedir? ( ingilizcesi )

Gevrek deyince aklınıza hemen simit ve benzeri besinler gelmesin, burada bahsettiğimiz terimler malzemenin yapısı ile alakalı ve makine mühendisliğinde ve metal mühendisliğinde en sıkı kullanılan yapısal özellik terimleri arasındadır.

İngilizcede Brittle olan Gevrek kelimesinin tam karşılığı zaten bize Gevrek malzemenin ne olduğu konusunda bilgi veriyor. Gevrek demek kolay kırılan demektir. Bu karşılığa göre Gevrek malzemeler, önce az ya da hiç şekil değişimine uğramadan kırılan malzemelerdir. Çevremizde hiç şekil değişimine uğramadan aniden kırılan malzeme var mıdır sizce? İçerisinde oturduğunuz odanın pencerelerine baktığınızda, bunun cevabını alırsınız, pencerelerde bulunan camlar gevrek malzemelere en iyi örnektirler.

Gevrek ve Sünek Kırılma

Tokluk : Bir malzemenin kırılmadan önce depolayabileceği enerji miktarının bir ölçüsüdür, bir malzeme ne kadar toksa o kadar şekil değişimine uğrayabilir, o kadar enerji depolayabilir.

Bu tanıma göre de Gevrek malzemeler kırılmadan önce az enerji depolayabilidiği için, aniden küçük ve hızlı darbeler ile kırılabilecekleri için tokluk dereceleri düşük diyebiliriz.

Sünek malzemeler, kopmadan önce belirli bir miktar elastik deformasyon geçirip, uzayabilen malzemelerdir, yine tokluk açısından değerlendirecek olursak, bu tip malzemeler gevrek malzemelere göre daha toktur ve kırılmadan önce uzama – şekil değiştirme kabiliyetleri olduğu için daha fazla enerji depolayabilirler.

Örnek çentik darbe deneyi eğrisi.

Tarihte “bu gemi asla batmaz” sloganı ile yola çıkan Titanik’in batması da bu 2 kavram ile yakından ilişkilidir. Yüzlerce insanın yaşamını yitirdiği bu kazada, geminin ön bölümünde bulunan saçların mühendisler tarafından çok çekme dayanımı yüksek ve sünek malzemeden imal edildiği ileri sürüldü fakat ilerleyen zamanlarda sünek malzemelerin de gevrek özellik gösterebileceği kanıtlandı. Bir sünek malzemenin hangi sıcaklıktan itibaren gevrek özellik göstereceği Darbe deneyi ile anlaşılır. Titanik’te kullanılan çelik malzeme 0 derecenin altında yani kutup bölgelerinde gevrek özellik göstererek buzdağına çarptığı esnada kırılmıştır.

Bu yüzden malzememizin sünek kırılma özelliği göstermesine aldanmayıp malzemelerin, çalışma sıcaklığına göre sünek-gevrek geçiş sıcaklığını da göz önüne almalıyız, bu kanı hakkında Titanik kazasında acı bir tecrübe edinilmiştir.