Biz görmesek de benzin ile motorin ile LPG ile çalışan araçlarımıza ilk hareketi veren bir sistem var. Bu sistem, motorun döngüye girmesi, ateşleme döngüsünün oluşması için bir dişliyi çeviren, insan gücünden daha çok elektrikli bir motorun gücü ile motorun döndürülmesini prensip almış ilk hareket – marş sistemidir.
Marş sisteminin ana parçası marş motorudur. Marş motoru, Volan dişlisi, Akü ve kullanıcının doğrudan temas ettiği kontak sistemi arasındaki ilişki ile elektrik enerjisi ile çalışan bir motor, fosil yakıt ile veya hibrit yakıt teknolojisi ile çalışan motorun ilk döngüsünü, ilk hareketini sağlar.
Marş Sistemi
Yukarıdaki örnekte bir güç kaynağı olan akü, bir kontak vasıtası ile marş motorunu çalıştırmak için şartlandırılıyor. (1) numaralı turuncu açıklama baloncuğu ile Sürücü / Operatör kontağı çevirerek, basarak veya elektronik bir şartlandırıcı vasıtası ile devreye sokması ile (2) numaralı bilgi baloncuğunda da olduğu gibi aküden marş motoruna giden devre tamamlanıyor. Aküden marş motoruna aktarılan enerji ile birlikte marş motorunun bir parçası olan ( Açıklanacak – 1 ) selenoid vasıtası ile marş motorunun dişli kısmı ileriye çıkartılarak volan dişlisi ile birleşiyor. Müteakibinde volan dişlisi ile birleşen marş motoru dişlisi, marş motorunun da hareketi ile birlikte dönmeye başlıyor. Daha sonrasında ( Açıklanacak – 3 ) volan dişlisi, doğrudan bağlı olduğu içten yanmalı motora hareket verip, ateşlene döngüsünün başlamasını sağlıyor.
Yukarıdaki kısa animasyon videosunda da görüldüğü üzere motor ekseni ile paralel konumlandırılmış bir marş motoru, ilk elektrik enerjisi ile piyon dişlisinin ileri çıkması vasıtası ile kendinden kat kat büyük olan volan dişlisini çeviriyor. Daha sonrasında volan dişlisi ise bağlı olduğu krank milini çevirerek motor piyonlarının aşağı ve yukarı hareketini sağlıyor.
1 – Marş Motorunun Selenoid Elemanı Nasıl Çalışır
Marş motorunun dişli kısmı olan pinyon dişlisi, her zaman için bir numaralı animasyonda da görüldüğü üzere motorun volan dişlisi ile temasta değildir. Sadece çalışma anında ileriye doğru hareket eden pinyon dişlisi, volan dişlisi ile temasa geçer ve motorun ilk hareketini marş motorunun, elektrik motor kısmından aldığı dönü hareketi ile sağlar. Eğer pinyon dişlisi sürekli olarak volan dişlisi ile temasta olursa, motorun çalıştığı andan, durduğu ana kadar marş motoru döner, gerek bakır bobin sarımları, gerek motorun mekanik aksamları gerekse selenoid sistemi, sürekli hareketten dolayı arızalanır. Bu yüzden marş motorları çok kısa süre için motor ile temas halinde olurlar. İşte bunu sağlayan ise motorun üzerine konumlandırılmış, selenoid sistemidir.
Selenoid sisteminde,sistem elektrik ile yüklendiğinde ortada oluşan manyetik alan sayesinde, (1) numaralı mavi kutucuk ile gösterilen bölümde bakır bobinlerin arasında bir itme, çekme kuvveti oluşur. Bu kuvvet sayesinde ortadaki mil geriye doğru hareket ederek, pinyon dişlisinin eksenine mafsallanmış çatal parçayı bir kaldıraç metodu ile hareket ettirir. Sonuç olarak ise pinyon dişlisi ileriye doğru hareket etmiş olur.